अर्थ वल्लभ

वेधले हो मन तयाचिये गुणीं

10 Aug 2026 • 1 min read

वेधले हो मन तयाचिये गुणीं

एक वर्षापूर्वी म्हणजे ८ ऑगस्ट २०२५ रोजी ‘बीएससी १००’ २५५०४ होता तर बीएससी मिडकॅप १५०’ १५४७१ होता. गेल्या वर्षभरात लार्जकॅपचे जे सेक्टर्स आहेत, म्हणजे प्रायव्हेट बँक, आयटी, ऑटो आणि विशेषत: आयटी या सगळ्या सेक्टरचे ‘डीरेटिंग’ झाले आहे. प्रत्येक सेक्टर साठी वेगवेगळी करणे आहेत. या सेक्टर्समध्ये वाढ दिसत नाही. बँकांसाठी महत्वाचे असणारे कर्ज वितरणात वाढ नाही ठेवी गोळा करण्यास जास्त व्याजदर द्यावे लागणे, अशा वेगवेगळ्या कारणांमुळे सगळ्यांचं डी-रेटिंग झाल आहे. आणि मिडकॅपमध्ये बऱ्यापैकी ग्रोथ दिसत आहे त्यामुळे री-रेटिंग झालंय झाल आहे, परंतु मुल्यांकन महाग आहे. जिथे ग्रोथ आहे तिथे मुल्यांकन महाग आहे आणि जिथे मुल्यांकन वास्तविक आहे तिथे ग्रोथ नाही. साहजिकच लार्ज अँण्ड मिडकॅप फंड हा फंड प्रकार आहे, त्या फंड प्रकारात वाजवी मुल्यांकन आणि वृद्धी यांचा समतोल सापडतो. भारतातील ‘ॲक्टिव्हली मॅनेज्ड’ (सक्रीय व्यवस्थापित) समभाग फंडांना, विशेषतः लार्ज अॅण्ड मिडकॅप श्रेणींमध्ये, संदर्भ निर्देशांकापेक्षा सातत्याने चांगली कामगिरी करणे कठीण जात आहे. तरीही, जगातील बहुतेक प्रमुख बाजारपेठांचा विचार केला तर जगातील सक्रीय व्यवस्थापित फंडांच्या तुलनेत भारतातील लार्ज अँण्ड मिडकॅप फंडांची कामगिरी तुलनेने समाधानकारक राहिली आहे. जगातील म्युच्युअल फंडाचा मागोवा घेणाऱ्या मॉर्निंग स्टारच्या आकडेवारीनुसार , जुलै २०२६ रोजी संपलेल्या पाच वर्षांच्या कालावधीत ७१ टक्के लार्ज-कॅप फंड आणि ७६ टक्के मिड-कॅप फंडांनी त्यांच्या बेंचमार्कसापेक्षा खराब कामगिरी केली आहे. फ्लेक्सी-कॅप फंडांसाठी हे प्रमाण ५९ टक्के इतके कमी होते. स्मॉल-कॅप फंडांपैकी सर्वात कमी फंडांची कामगिरी बेंचमार्क सापेक्ष खराब राहिली. स्मॉलकॅप फंड गटात भारतातील ४३ टक्के फंड त्यांच्या बेंचमार्कपेक्षा कमी परतावा देणारे होते. ही आकडेवारी सक्रीय व्यवस्थापित फंडाची संमिश्र कामगिरी दर्शवते. बहुतेक सक्रीय व्यवस्थापित फंड अजूनही त्यांच्या संदर्भ निर्देशांकांच्या तुलनेत मागे आहेत, परंतु विविध फंड गट आणि बाजारातील टप्प्यांनुसार याचे परिणाम वेगळे आहेत. एसअँण्डपी ग्लोबलच्या ‘एसपीआयव्हीए’ अहवालानुसार, एक, तीन, पाच आणि दहा वर्षांच्या कालावधीत जागतिक सरासरीच्या (मेडीयन) तुलनेत भारतीय फंडांची कामगिरी इतर उभरत्या अर्थव्यवस्थांच्या तुलनेत अधिक चांगली राहिली आहे. ‘एसीइ एमएफ नेक्स्ट’ हे ‘एकोर्ड फिनटेक’ने विकसित केलेले एक सर्वसमावेशक म्युच्युअल फंड संशोधन आणि डेटाबेस प्लॅटफॉर्म आहे. हा प्लॅटफॉर्म भारतीय म्युच्युअल फंडांसाठी विश्लेषणात्मक आकडेवारी, कामगिरीचा मागोवा आणि पोर्टफोलिओ डेटा उपलब्ध करून देते; यामध्ये ४० हून अधिक ॲसेट मॅनेजमेंट कंपन्या आणि हजारो सक्रिय योजनांचा समावेश आहे. ताज्या अहवालात २०२० ते २०२५ या कालावधीत प्रत्येक वर्षाच्या अखेरीस आणि जुलै २०२६ रोजी असलेल्या पाच वर्षांच्या परताव्याचा मागोवा घेतला आहे. बाजारातील परिस्थिती सक्रिय फंडांच्या कामगिरीवर कसा परिणाम करते, हे जाणून घेण्याचा हा प्रयत्न आहे.
अॅक्सीस लार्ज अॅण्ड मिडकॅप फंड येत्या ऑक्टोबर महिन्यांत ८ वर्षे पूर्ण करेल. या फंडाची ३० जुन २०२६ रोजी मालमत्ता १६४९६ कोटी होती. या फंडाची धुरा या आधी जीनेश गोपनी यांच्याकडे होती. ते अॅक्सीस म्युच्युअल फंडातून बाहेर पडल्यावर श्रेयस देवलकर यांची निधी व्यवस्थापक म्हणून नेमणूक झाली. या फंडासाठी हितेश दास, मयंक ह्यंकी, आणि कृष्णा एन या त्यांना सहाय्य करतात. हा फंड लार्जकॅप आणि मिडकॅप सोबत परदेशातील कंपन्यांत गुंतवणूक करतो. सध्या या फंडात भारतीय लार्जकॅप (४४%) आणि भारतीय मिडकॅप (३६%) आणि ८ टक्के परकीय गुंतवणूक आहे. अॅक्सीस म्युच्युअल फंडात श्रोडर्स हे भागीदार आहे ते शेअर्स निवडण्याबाबतचा सल्ला देतात. सेबीच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार ‘लार्ज अँड मिड-कॅप फंडां’ना आपल्या एकूण मालमत्तेपैकी किमान ३५ टक्के गुंतवणूक लार्ज-कॅप शेअर्समध्ये आणि किमान ३५ टक्के गुंतवणूक मिड-कॅप शेअर्समध्ये करणे अनिवार्य असते.उर्वरित ३०% यात ६.९२% परदेशी गुंतवणूक समाविष्ट आहे, तर उर्वरित हिस्सा स्मॉल-कॅप शेअर्स आणि रोख रकमेमध्ये गुंतवला आहे. ‘ॲक्टिव्ह फंड’ म्हणजे बेंचमार्कच्या तुलनेत फंडातील कंपन्याच्या प्रभावातील फरक. ‘निफ्टी लार्ज-मिडकॅप २५० टीआरआय’ मध्ये बऱ्यापैकी विविधता असल्याने, फंड व्यवस्थापकाला ‘ॲक्टिव्ह कंपन्यांचे’ प्रमाण बहुतांश वेळा ५० टक्क्यांच्या वर असते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, कंपन्या आणि उद्योग क्षेत्रांचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या वेगळे असू शकते. मूल्यांकन किंवा बाजार आवर्तनांमध्ये बदल झाल्यास फंड व्यवस्थापक गुंतवणुकीत फेरबदल (सेक्टर रोटेशन) करतात. बँका, विमा कंपन्या, ग्राहक-केंद्रित कंपन्या आणि निवडक औद्योगिक कंपन्यांमधील वाढलेली गुंतवणूक, तसेच आयटी आणि धातू क्षेत्रातील घटलेली गुंतवणूक, यावरून हे सिद्ध होते. किमान पाच ते सात वर्षांसाठी गुंतवणूक करू इच्छिणाऱ्या गुंतवणूकदारांसाठी एसआयपी (SIP) द्वारे हा फंड खरेदी करणे योग्य ठरेल. या फंडाची निवड पाच आणि तीन वर्षाचे रोलिंग रिटर्न आणि दीर्घकालीन एसआयपी परतावा, फंड गटातील उच्च मानांकन, सातत्यपूर्ण ‘रोलिंग रिटर्न्स’ यांसारख्या भक्कम बाबींवरून केली आहे. या फंडाचा ‘बेस एक्सपेंस रेशो’ (खर्च प्रमाण) रेग्युलर प्लॅनसाठी १.९२ टक्के आणि डायरेक्ट प्लॅनसाठी ०.९१ टक्के इतका आहे. ‘अॅक्सीस लार्ज अँड मिड कॅप फंड’चा समावेश तुमच्या गुंतवणुकीत ‘कोअर-प्लस’ (मुख्य गुंतवणुकीला पूरक) घटक म्हणून करावा. पोर्टफोलिओमध्ये समतोल राखण्यासाठी या फंडाचा समावेश करणे फायदेशीर ठरेल, कारण सध्या या फंडामध्ये लार्जकॅप आणि मिड-कॅप कंपन्यांचा समतोल साधला आहे. विद्यमान गुंतवणूकदार आपली गुंतवणूक सुरू ठेवू शकतात आणि त्यात टप्प्याटप्प्याने भर घालू शकतात; एकदम मोठी रक्कम गुंतवण्याची चूक करू नये. या फंडाचा परताव्याचा इतिहास समाधानकारक असला, तरी त्यातील चढ-उतार तीव्र असू शकतात. ‘ड्रॉडाउन’चे (गुंतवणुकीच्या उच्चांकी मूल्यापासून झालेली घसरण) विश्लेषण केल्यास असे दिसून येते की, गेल्या पाच वर्षात हा फंड दोनदा १०-१२ टक्क्यांनी घसरला होता. त्यामुळे, दीर्घकालीन दृष्टिकोन आणि एसआयपीचा मार्ग निवडणे अत्यंत आवश्यक आहे. जे गुंतवणूकदार हे चढ-उतार सहन करण्यास तयार आहेत, त्यांच्यासाठी दीर्घकाळातील परताव्याची आकर्षक संधी आहे.

तुमची प्रतिक्रिया किवा प्रश्न विचारण्यासाठी खालिल फॉर्म भरा:

Keep in Perspective

Financial decisions can be considered in the context of your goals, time horizon and individual circumstances rather than short-term market movements.

Have a Financial Question?

Get greater clarity around your financial goals and investment decisions.

Start a Conversation →
Important Information

This article is intended for general informational and educational purposes only. It should not be treated as a guarantee of returns or a recommendation to invest in any particular mutual fund scheme or financial product. Mutual fund and other market-linked investments are subject to market risks. Investment suitability depends on individual goals, circumstances, time horizon and risk considerations. Please read relevant scheme-related documents carefully before investing.

Scroll to Top