अर्थ वल्लभ

हिच ती वेळ…

16 Jun 2026 • 1 min read

हिच ती वेळ…

सामान्य गुंतवणूकदारांना रोखे गुंतवणूक करणारे फंड (डेट म्युच्युअल फंड) आवडत नाहीत कारण ते समभाग गुंतवणुकीच्या तुलनेत अतिशय कमी परतावा देतात. बँकांच्या मुदत ठेवीं मुद्दलाची हमी देतात तर डेट म्युच्युअल फंडांचा परतावा बाजार जोखमीशी निगडीत असतो. डेट फंडांना व्याजदर चढ उतार (ड्यूरेशन रिस्क) आणि पत जोखमींना (क्रेडीट रिस्क) सामोरे जावे लागते. अनेक गुंतवणूकदार डेट फंडांना मुदत ठेवी समजण्याची चूक करतात. तथापि, त्यांचे निव्वळ मालमत्ता मूल्य (NAV) बाजारातील अस्थिरतेनुसार दररोज कमी जास्त होतात. याचा अर्थ डेट फंडातील गुंतवणूकदारांना तोट्याला सामोरे जावे लागण्याची शक्यता असते. रोख्यांच्या किमती आणि व्याजदर यांचा व्यस्त संबंध असतो. जर मध्यवर्ती बँकेने दर वाढवले, तर विद्यमान रोख्यांच्या किमती घसरतात, ज्यामुळे फंडाचे मूल्य कमी होते. याव्यतिरिक्त, जर एखादी कंपनी तिने घेतलेल्या कर्जावरचे व्याज देण्यास एक दिवस जरी विलंब झाला तरी रोख्यांचे ‘क्रेडिट रेटिंग’ घसरण्याचा किंवा कंपनी दिवाळखोर होण्याचा सतत धोका असतो. ज्या देशात ८० टक्के आयफोन, ७० टक्के प्रवासी वाहने, आणि ८५ टक्के घरे कर्ज काढून घेतली जातात, त्या देशात या सर्व कर्जांचे डेट फंड अंशत: लाभार्थी आहेत. तरी सुद्ध अर्थनिरक्षरतेमुळे गुंतवणूकदारांचा कल डेट फंडातील गुंतवणूक टाळण्याकडे असतो हे दुर्दैव.
जर तुम्हाला तुमच्या डेट फंडमध्ये सुरक्षितता आणि पुढील परताव्याचा अंदाज लावता येण्याजोगी गुंतवणूक धोरण या दोन गोष्टी हव्या असतील तर टेन यिअर कॉंस्टंट मॅच्युरीटी फंड हा एक चांगला विकल्प आहे. बहुतेक डेट फंडांमध्ये दोन पैकी (क्रेडीट रिस्क किंवा ड्यूरेशन रिस्क) यापैकी एखादीच गोष्ट असते. जे फंड ‘क्रेडिट रिस्क’ (डायनॅमीक बॉंड फंड, कॉरपोरेट बॉंड फंड मिडीयम ड्यूरेशन फंड वैगरे) घेत नाहीत, त्यांच्यातही पोर्टफोलिओच्या मॅच्युरिटी कालावधीतील बदल आणि अनपेक्षित घटनांचा परिणाम होऊ शकतो. जर तुम्हाला असा पर्याय हवा असेल जिथे अजिबात क्रेडिट रिस्क’ अजिबात नसल्याने ‘टेन यिअर कॉंस्टंट मॅच्युरीटी’ हा फंड प्रकार निवडा. टेन यिअर कॉंस्टंट मॅच्युरीटी फंडात केवळ पाच विकल्प उपलब्ध आहेत.
फंडफंडाची सुरवातफंडाची मालमात्त (कोटी)मागील एक वर्षाचा परतावा
बंधन गिल्ट फंड विथ 10 यिअर्स कॉन्स्टंट ड्युरेशन०९-०३-२००२२२५६२.२७
डीएसपी 10 यिअर्स जी सेक फंड  १७-०९-२०१४४८.३३०.१८
आयसीआयसीआय पृ. कॉन्स्टंट मॅच्युरीटी गिल्ट   ०१-०९-२०१४२२५६.३१.७९
एसबीआय कॉन्स्टंट मॅच्युरिटी 10 इयर गिल्ट फंड२३-१२-२०००१६४३.४१.
युटीआय गिल्ट फंड  10 यिअर्स कॉन्स्टंट मॅच्युरीटी०१-०८-२०२२१२३.८६०.८६

(क्रमवारी इंग्रजी आद्याक्षरानुसार)

‘एसबीआय मॅग्नम कॉन्स्टंट मॅच्युरिटी’ हा या फंड गटातील सर्वात जुना फंड आहे. हा फंड केवळ सरकारी रोख्यांमध्ये (जी-सेक) गुंतवणूक करतो, म्हणजेच यात पत विषयक शुन्य असते. हा फंड ८ ते ११ वर्षे मुदतीच्या रोख्यांत अशी गुंतवणूक करतो जेणे करून पोर्टफोलिओ उर्वरित कालावधी सरासरी १० वर्षांचा राहील यामुळे वेगवेगळ्या कालावधीचे निर्णय घेण्याची चूक होण्याची शक्यता टाळली जाते. ‘एसबीआय मॅग्नम कॉन्स्टंट मॅच्युरिटी’ हा फंड ५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक कालावधीच्या मुदत ठेवींसाठी पर्याय ठरू शकतो. केंद्र सरकारच्या रोख्यांत गुंतवणुकीसाठी रिझर्व्ह बँकेने ‘आरबीआय रिटेल डिरेक्ट’ ही सुवीध उपलब्ध करून दिली असली तरी . सामान्य गुंतवणूकदारांसाठी सरकारी रोख्यांमध्ये थेट गुंतवणूक करणे अजूनही कठीण आहे. या फंडात गुंतवणू करणे म्हणजे केंद्र सरकारच्या १० वर्षे मुदतीच्या रोख्यंत गुंतवणूक करण्यासारखे आहे. याच कारणामुळे ‘एसबीआय कॉन्स्टंट मॅच्युरिटी’ फंडाची शिफारस दीर्घकालीन पोर्टफोलिओसाठी करत आहे. वर उल्लेख केल्याप्रमाणे ५ ते ७ वर्षांपेक्षा जास्त कालावधीच्या गुंतवणुकीत डेट फंडाची भूमिका केवळ सुरक्षितता प्रदान करणे आणि रोकड सुलभता देणे ही असते. सध्याच्या परीस्थित या आधीच्या लेखांशी विसंगत वाटू शकते, कारण सध्या दीर्घ कालावधीच्या मिडीयम टू लॉंग ड्युरेशन आणि लॉंग ड्युरेशन रोखे गुंतवणूक करण्यापेक्षा शॉर्ट ड्युरेशनआणि ओव्हर नाईट फंड चांगला परतावा देत आहेत. हे विधान प्रामुख्याने अशा गुंतवणूकदारांसाठी आहे ज्यांचा गुंतवणुकीचा कालावधी ५ वर्षांपेक्षा कमी आहे. मालमत्ता विभाजनावर विश्वास असणाऱ्या गुंतवणूकदारांनी या फंडाचा आवर्जून विचार करावा.
हा फंड पूर्वी शॉर्ट-टर्म गिल्ट फंड म्हणून ओळखला जात असे. सेबीच्या २०१८ मधील नवीन वर्गीकरणानंतर या फंडाचे नांव आणि रणनीती कॉन्स्टंट मॅच्युरिटी फंड म्हणून ओळखला जावू लागला. एप्रिल २०१८ पासून त्याचा सरासरी १-वर्षाचा परतावा ९.९% आहे, जो केवळ बंधन जी-सेक १० यिअरस कॉन्स्टंट मॅच्युरिटी फंडापेक्षा कमी आहे. एक वर्षाच्या परताव्याच्या क्रमवारीत दुसऱ्या क्रमांकावर असलेला हा फंड डीएसपी आणि आयसीआयसीआय फंडांच्या विपरीत (व्याज दर वाढीच्या) कालावधीत, तोटा झालेला नाही. अस्थिरतेच्या बाबतीतही, एसबीआय कॉन्स्टंट मॅच्युरिटी अन्य स्पर्धकांपेक्षा कमी अस्थिर असलेला फंड आहे. एसबीआय कॉन्स्टंट मॅच्युरिटीचे कमी प्रमाणित विचलन त्याला उच्च जोखीम-समायोजित परतावा देते. एसबीआय कॉन्स्टंट मॅच्युरिटी फंड सेवानिवृत्ती नियोजन सारख्या दीर्घकालीन वित्तीय उद्दिष्टांसाठी योग्य आहे. परंतु, त्याचा वापर केवळ ५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक कालावधीसाठीच केला पाहिजे. दीर्घ मुदतीचे सरकारी रोखे कमी कालावधीत जास्त अस्थिर असतात परिणामी १ ते ३ वर्षे कालावधीत गुंतवणुकीवर तोटा होण्याची शक्यता आहे.
म्युच्युअल फंड गुंतवणूकदारांना ‘भूतकाळातील कामगिरी कितीही चांगली असली तरी भविष्यातील यशाची कोणतीही हमी देत नाही’ हा वैधानिक इशारा दिला जातो. हा इशारा देण्यामागे एखाद्या फंडाच्या पराताव्यावर हुरळून जावून गुंतवणूक करू नका हा गर्भित अर्थ आहे. परंतु गुंतवणूकदार त्या कामगिरीच्या आकडेवारीकडे आकर्षित होऊन गुंतवणूक करण्यापासून स्वतःला रोखू शकत नाहीत. सध्या डेट फंडांचा परतावा सोन्याच्या परताव्याने झाकोळला गेला असल्याने वैविध्य साधण्यासाठी डेट फंडाऐवजी मल्टी असेट फंडांचा वापर केला जातो. रोखे गुंतवणूक जणू विस्मृतीत गेलेला मालमत्ता वर्ग झाला आहे. इंग्रजीत ‘बॅक टू बेसिक’ अशी संकल्पान सांगितली जाते. मुलभूत गोष्टी न विसरणे असा संकल्पनेच अर्थ आहे. रोखे आणि समभाग हे मूळ मालमत्ता वर्ग असून यांचा वापर वैविध्य साधण्याकरिता केला पाहिजे. सध्याचा डेट फंडांचा परतावा ४-५ टक्क्यांपेक्षा कमी आहे. गुंतवणुकीची योग्य वेळ आणि योग्य फंड प्रकार निवडल्यास बँक मुदत ठेवींपेक्षा अधिक परतावा मिळाला असल्याचा इतिहास आहे. म्हणूनच डेट फंडात नव्याने गुंतवणूक करण्याची हिच ती वेळ आहे.
$परताव्याची ही सर्व आकडेवारी ‘पराग पारिख फ्लेक्सी कॅप’च्या ‘रेगुलर प्लॅन’शी संबंधित आहे.

तुमची प्रतिक्रिया किवा प्रश्न विचारण्यासाठी खालिल फॉर्म भरा:

Keep in Perspective

Financial decisions can be considered in the context of your goals, time horizon and individual circumstances rather than short-term market movements.

Have a Financial Question?

Get greater clarity around your financial goals and investment decisions.

Start a Conversation →
Important Information

This article is intended for general informational and educational purposes only. It should not be treated as a guarantee of returns or a recommendation to invest in any particular mutual fund scheme or financial product. Mutual fund and other market-linked investments are subject to market risks. Investment suitability depends on individual goals, circumstances, time horizon and risk considerations. Please read relevant scheme-related documents carefully before investing.

Scroll to Top