अर्थ वल्लभ

मनातल्या या पूर्णातल्या अपूर्णाची आस

26 Jul 2026 • 1 min read

मनातल्या या पूर्णातल्या अपूर्णाची आस

वर्ष २०२६चे पहिले सहा महिने नि:संशय स्मॉलकॅपचे राहिले आहे , तर याच काळात मोजक्या लार्जकॅप फंडांची कामगिरी वगळता अन्य लार्जकॅप फंडांची कामगिरी निराशजनक झाल्याचे दिसत आहे . एक वर्ष पूर्ण केलेले ३४ फंड असून केवळ ११ फंडांनी नफा कमविला आहे तर अन्य फंडांना एक वर्षे गुंतवणुकीवर तोटा झाला आहे. लार्ज-कॅप कंपन्यांत ‘व्हॅल्यू-बाइंग’ची (कमी किमतीत चांगल्या शेअर्सची खरेदी) संधी निर्माण झाल्याचे चित्र असले, तरी बाजाराचा अचूक अंदाज वर्तवणे कधीच शक्य नसते. गुंतवणूकदारांना यापैकी कोणत्याही विभागातील तेजीचा लाभ घेता यावा आणि त्याच वेळी एखाद्या विभागाची कामगिरी खालावल्यास होणारे नुकसान मर्यादित ठेवता यावे, यासाठी ‘लार्ज-अँड-मिड-कॅप’ श्रेणीतील फंड्स एक उत्तम पर्याय ठरतात. सेबीच्या नियमांनुसार, लार्ज-अँड-मिड-कॅप फंडांना त्यांच्या पोर्टफोलिओपैकी किमान ३५ टक्के गुंतवणूक लार्ज-कॅप शेअर्समध्ये आणि आणखी ३५ टक्के गुंतवणूक मिड-कॅप शेअर्समध्ये करणे अनिवार्य आहे. गुंतवणूकदार ‘कॅनरा रोबेको लार्ज अॅण्ड मिडकॅप (जुना ‘कॅनरा रोबेको मर्जिंग इक्विटीज’) या फंडाचा विचार करू शकतात. वीस वर्षांपूर्वी हा फंड एक मिड-कॅप फंड म्हणून अस्तित्वात आला. परंतु सेबीने २०१८ मध्ये सुसुत्रीकरणाचे नवीन नियम जाहीर केल्यानंतर, मे २०१८ मध्ये याचे रूपांतर ‘लार्ज-अँड-मिड-कॅप’ श्रेणीत करण्यात आले. पूर्वी मिड-कॅप फंड असल्याने, यात मिड-कॅप शेअर्समध्ये ६५ टक्के किंवा त्याहून अधिक गुंतवणूक केली जात असे, ज्यामुळे जोखीम अधिक होती. २०१८ मधील पुन:र्रचने नंतर लार्ज-अँड-मिड-कॅप फंड योजना झाल्याने गुंतवणुकीतील जोखीम कमी झाली आहे. . ‘लार्ज-कॅप’ समभागांचे भाव वाढत असताना, गेल्या वर्षभरात या फंडाने लार्जकॅप मधील आपली गुंतवणूक ५० टक्क्यांहून अधिक केली आहे. सध्या लार्जकॅपचे प्रमाण ५१.९७ आणि मिडकॅपचे प्रमाण ३५.१७ टक्के राखले आहे. त्यामुळे मध्यम स्वरूपाची जोखीम घेण्याची तयारी असलेल्या गुंतवणूकदारांसाठी हा फंड योग्य आहे. ‘लोकसत्ता कर्ते म्युच्युअल फंड यादीचा मागील १२ वर्षे भाग असलेल्या या फंडाची मागील १८ महिन्यांतील कामागीरी निराशाजनक राहिली आहे. ‘कॅनरा रोबेको लार्ज-अँड-मिड-कॅप’ची सप्टेंबर २०२५ पासून कामगिरी खालावण्यास सुरवात झाली. परिणामी कधीकाळी ‘फाइव्ह स्टार’ रेटिंग असलेल्या फंडाचे रेटिंग खालावून सध्या मॉर्निंगस्टारने ‘थ्री स्टार’ रेटिंग केले आहे. जुन्या गुंतवणूकदारांच्या परताव्यात फारशी घसरण झाली नसली तरी २०२२ नंतर ‘एसआयपी’ला सुरवात केलेल्या गुंतवणूकदारांना तोटा होत आहे. फंड मिडकॅप फंड गटातून लार्ज अँड मिड-कॅप फंड गटात संक्रमित झाल्याने फंडाच्या तुलना-निर्देशांकांत बदल झाला आहे. पूर्वी ‘निफ्टी मिडकॅप इंडेक्स’ हा तुलना निर्देशांक होता, संक्रमणानंतर ‘निफ्टी लार्ज-मिडकॅप २०० टीआरआय’ हा तुलना निर्देशांक निश्चित करण्यात आला. त्याचे भवितव्य आशादायक वाटते. याचे कारण म्हणजे, एक, तीन आणि पाच वर्षांच्या कालावधीत या फंडाचा परतावा हा व्यापक बाजार निर्देशांकांच्या (जसे की निफ्टी ५०० टीआरआय आणि बीएसई ५०० टीआरआय) बरोबरीचा किंवा त्याहून अधिक चांगला राहिला आहे. श्रीदत्त भांडवलदार आणि अमित नांदेकर हे अनुक्रमे निधी व्यवस्थापक आणि सह निधी व्यवस्थापक आहेत.

कॅनरा रोबेको लार्ज अॅण्ड मिडकॅप फंडाची मानदंड सापेक्ष कामगिरी

फंड निर्देशांक
1 वर्षे -२.०३ २.२१
3 वर्षे १२.७३ १४.८६
5 वर्षे ११.२९ १४.२४
7 वर्षे १५.५९ १७.२६
8 वर्षे १३.६१ १५.०१
जरी गेल्या १० महिन्यांत या फंडाची कामगिरी अपेक्षेपेक्षा कमी राहिली असली, तरी ‘रोलिंग रिटर्न’च्या (rolling return) आधारावर तीन आणि पाच वर्षांच्या कालावधीत याची कामगिरी फंड गट सरासरीपेक्षा चांगली राहिली आहे. ‘पॉइंट-टू-पॉइंट रिटर्न’च्या आधारावर (२४ जुलै पर्यंत), तीन, पाच, सात आणि १० वर्षांच्या कालावधीत या फंडाने ‘लार्ज- अँड मिड-कॅप’ श्रेणी आणि ‘S&P BSE Large Mid Cap TRI’ (बेंचमार्क) यांच्यापेक्षा कमी परतावा मिळविला आहे. दीर्घकालीन कालावधीत (पाच, सात आणि १० वर्षे), फंड गट आणि तुलनेत या फंडाने तुलना निर्देशांकाच्या तुलनेत ०.५६ ते ०.९८ टक्के ‘अल्फा’ (अतिरिक्त परतावा) मिळविला आहे.
‘कॅनरा रोबेको लार्ज अॅण्ड मिडकॅप बाजारातील परिस्थितीनुसार लार्जकॅप आणि मिडकॅपचे प्रमाण आणि उद्योग क्षेत्रांची निवड निधी व्यवस्थापक करीत असतात. परंतु फंड लार्ज अॅण्ड मिडकॅप गटात संक्रमित झाल्या नंतर लार्जकॅपचे प्रमाण ५० टक्क्यांहून कमी झालेले नाही. बाजार अस्थिर झाल्यावर हा फंड त्वरित ‘डिफेन्सिव्ह सेक्टर’ मधील गुंतवणूक वाढवतो. अनिश्चित बाजाराचा सामना करण्यासाठी तो ‘कंझ्युमर नॉन-ड्युरेबल्स’ आणि ‘आरोग्यनिगा’ यांसारख्या ‘डिफेन्सिव्ह’ क्षेत्रांची निवड करतो, तर तेजीच्या काळात ‘सायक्लिकल’ (आर्थिक आवर्तनावर निर्धारित असलेली उद्योग क्षेत्रे, जसे की बँका, वाहन, धातू,) क्षेत्रांमधील कंपन्यांच्या समभागांवर भर देतो. मागील तीन वर्षात पोर्टफोलीओतील कंपन्यांची संख्या वाढवून ६५ वरुन ९० वर नेली आहे. त्यातील आघाडीची गुंतवणुक असलेल्या कंपन्यांचे प्रमाण ६.५० ते ३.५० टक्के दरम्यान असते. बँकिंग हे या फंडाचे सर्वाधिक पसंतीचे प्रमुख क्षेत्र आहे. २०१८ मध्ये बँकिंग क्षेत्रातील समभाग समाविष्ट केल्यानंतर आणि जुलै २०१९ पर्यंत त्यातील गुंतवणूक २८-२९ टक्क्यांवर कायम ठेवल्यानंतर, २०२० मध्ये फंडाने या क्षेत्रातील आपली गुंतवणूक काही प्रमाणात कमी केली आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांपेक्षा खाजगी बँकांना हा फंड अधिक पसंती देतो. सध्या आयसीआयसीआय बँक सर्वात अधिक गुंतवणूक असलेली बँक असून खाजगी बँकांचे प्रमाण १३.४६ टक्के आहे. नेमकी हिच गोष्ट फंडाच्या खराब कामगिरीला कारण ठरली. सार्वजनिक क्षेत्रात्रील बँकांनी भरघोस परतावा दिलेला असतांना सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांत निर्देशांक सापेक्ष कमी गुंतवणूक फंडाच्या घसरलेल्या कामगिरीला कारण ठरलेल्या कारणांपैकी प्रमुख कारण आहे. ग्राहकोपयोगी गैर-टिकाऊ वस्तूंच्या कंपन्यांचे उच्च मूल्यांकन लक्षात घेता, गुंतवणूक कमी झाली आहे. ग्राहकांच्या विवेकी खर्च करण्याच्या क्षमतेत सुधारणा होईल यावर निधी व्यवस्थापकांचा विश्वास असल्याने इंडियन हॉटेल्स, ट्रेंट, इटर्नल युनायटेड स्पिरीटस, जुबिलंट फूड वर्क्स, सारख्या कंपन्या आघाडीच्या गुंतवणुकीत आहेत. निधी व्यवस्थापकांनी पोर्टफोलीओत मोठ्या प्रमाणात बदल केले आहेत. या बदलांचा परिणाम दिसून येण्यास काही कालावधी जावा लागेल, सहा ते आठ महिन्यांत फंडाला गत वैभव प्राप्त होईल अशी आशा वाटते.

पूर्णचंद्र पौर्णिमेचा मनाला मोहवी ।
तेच मन चंद्राचे का कलंक दाखवी?
कुणीच ना बांधू शके मनाचा कयास

आहे मनोहर तरी गमते उदास ।
मनाला या पूर्णातल्या अपूर्णाची आस

अशी गुंतवणूकदारांची अवस्था आहे. एसआयपी खंडित न करता किंवा पैसे काढून न घेता या फंडात गुंतवणूक राखून ठेवण्याची ही शिफारस आहे.

तुमची प्रतिक्रिया किवा प्रश्न विचारण्यासाठी खालिल फॉर्म भरा:

Keep in Perspective

Financial decisions can be considered in the context of your goals, time horizon and individual circumstances rather than short-term market movements.

Have a Financial Question?

Get greater clarity around your financial goals and investment decisions.

Start a Conversation →
Important Information

This article is intended for general informational and educational purposes only. It should not be treated as a guarantee of returns or a recommendation to invest in any particular mutual fund scheme or financial product. Mutual fund and other market-linked investments are subject to market risks. Investment suitability depends on individual goals, circumstances, time horizon and risk considerations. Please read relevant scheme-related documents carefully before investing.

Scroll to Top