आषाढाची पानकळा : बँक ऑफ इंडिया मिड अॅण्ड स्मॉल इक्विटी अॅण्ड डेट फंड
गेल्या पाच वर्षांत, (साधारण एप्रिल २०२१ नंतर) फंडाने आपल्या पोर्टफोलिओचा ७०-७८ टक्के हिस्सा कंपन्यांच्या समभागात गुंतविला होता. तर उर्वरित २५ टक्के हिस्सा रोखे गुंतवणूकीत ठेवला होता. समभाग गुंतवणुकीचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे फंडाच्या प्रकाश टाकला आहे.) नांवाप्रमाणे लार्ज-कॅप कंपन्यांत कमी गुंतवणूक करून समभाग गुंतवणुकीपैकी ८० टक्के पोर्टफोलिओ मिड-कॅप आणि स्मॉल-कॅप कंपन्यांत गुंतविला. गेल्या वर्षभरात फंडाने मिड-कॅपमधील गुंतवणूक एकूण मालमत्तेच्या ४० टक्क्यांवरून ४६ टक्क्यांपर्यंत (जून २०२६ पर्यंत) वाढवली आहे, कारण फंड व्यवस्थापकाला या विभागातील मूल्यांकन अधिक आकर्षक वाटले. (लोकसत्ता ऑन लाईनवर मालमत्ता व्यवस्थापन कंपनीचे मुख्य गुंतवणूक अधिकारी अलोक सिंग यांची मुलाखत नुकतीच प्रसिद्ध झाली आहे. त्यात त्यांनी ‘ट्रु टू लेबल’वर प्रकाश टाकला आहे). गेल्या पाच वर्षांत, फंडाने सरासरी सुमारे ४५ टक्के मिड-कॅपमध्ये आणि ३१ टक्के स्मॉल-कॅपमध्ये गुंतवले आहेत. स्मॉल-कॅपच्या निवडीमध्ये निधी व्यवस्थापकांनी गुणवत्तेचे कठोर निकष लागू केले आहेत. एक हजार कोटींपेक्षा कमी बाजार भांडवली मूल्य असलेल्या कंपन्यांचा समावेश गुंतवणुकीत होत नाही. सुदृढ ताळेबंद असलेल्या व्यवसायांना हा फंड गुंतवणुकीसाठी प्राधान्य देतो. रोकड सुलभतेशी निगडीत जोखीम व्यवस्थापित करण्यासाठी, पोर्टफोलिओचा ८० टक्के भागाची कामकाजाच्या सहा दिवसांत विक्री करता येईल अशा कंपन्यांची स्मॉल-कॅप कंपन्यांतील गुंतवणूक ३ टक्क्यांपर्यंत सीमित ठेवण्यात येते. हा फंड, बदलत्या वातावरणाशी गुंतवणूक जुळवून घेण्याचे धोरण अवलंबीतो, आणि कंपनी-विशिष्ट, उद्योग, धोरण किंवा आर्थिक घडामोडींचा फायदा होणाऱ्या व्यवसायांचा शोध घेतो. गुंतवणूक करण्यापूर्वी, तो बदलाच्या टिकाऊपणाचे मूल्यांकन करतो आणि व्यवस्थापनाची गुणवत्ता, कंपनी अनुपालन इत्यादी मानके आणि व्यवसायाची मूलभूत तत्त्वे यांची कठोर तपासणी केल्या पश्चात गुंतवणुकीचा निर्णय होतो. कंपन्यांची निवड प्रमुख मानदंडांमध्ये स्वनिधी परतावा (रिटर्न ऑन इक्विटी), रोख प्रवाहाची ताकद, व्यवसायाचा टिकाऊपणा आणि स्पर्धात्मक फायदे यांचा समावेश आहे. गेल्या दोन वर्षांपासून, सरकारी मालकीच्या कंपन्यांच्या भांडवली खर्चाच्या अनुषंगाने, पोर्टफोलिओ देशांतर्गत संकल्पनांकडे झुकलेला आहे. भांडवली वस्तू, धातू, ऊर्जा आणि आरोग्यसेवा या क्षेत्रांमध्ये त्याची गुंतवणूक अधिक आहे, तर बँकांच्या बाबतीत तटस्थता (निर्देशांकातील प्रमाणाइतकीच गुंतवणूक) राखली आहे. जागतिक अनिश्चिततेबद्दलच्या चिंतेमुळे, माहिती तंत्रज्ञान आणि तेल व वायू क्षेत्रांमध्ये फंडाची गुंतवणूक कमी आहे.
मे महिन्याच्या गुंतवणूक प्रकटीकरणानुसार, (फंड फॅक्ट शीट) शीर्ष तीन क्षेत्रे आरोग्य निगा (१०.४ टक्के), विद्युत उपकरणे (६.७ टक्के) आणि लोहधातू (५.७ टक्के) ही होती. गेल्या वर्षभरात, फंडाने औषधनिर्माण, विद्युत उपकरणे आणि विमा यांमधील वाटप ३-५ टक्क्यांनी वाढवले, तर माहिती तंत्रज्ञानातून पूर्णपणे बाहेर पडले आणि लोह धातू व भांडवली बाजारांमधील गुंतवणूक कमी केली.
या फंडाची ‘रोखे गुंतवणूक’ जोखीम नियंत्रणावर ठाम आहे. गुंतवणूक जोखीम नियंत्रित करून व्यवस्थापित केली जाते. समभाग आणि डेट अशा दोन्ही घटकांचे व्यवस्थापन करणारे आलोक सिंग यांच्या देखरेखीखाली, हा फंड प्रामुख्याने कमी मुदतीच्या आणि उच्च पतमानांकन असलेल्या रोख्यांत गुंतवणूक करतो. विशेषतः ‘ट्रिपल ए’ आणि ‘डबल ए प्लस’ मानांकन असलेल्या रोख्यांना प्राधान्य दिले जाते.
रोख्यांतील गुंतवणूक ही परतावा वाढवण्याचे मुख्य साधन नसून, ती पोर्टफोलिओला स्थैर्य देण्याचे काम करते; यामुळे ‘मिड-कॅप’ आणि ‘स्मॉल-कॅप’ पोर्टफोलिओमुळे निर्माण होणारी अतिरिक्त अस्थिरता मर्यादित ठेवण्यास रोखे गुंतवणूक मदत करते. जून २०२६ पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, पोर्टफोलिओपैकी सुमारे २ टक्के गुंतवणूक सरकारी रोख्यांमध्ये आणि १३ टक्के गुंतवणूक ‘ट्रिपल ए’ मानांकन असलेल्या रोख्यांमध्ये होती. तसेच, वेदांता, नुवोको विस्टास, बिर्ला कॉर्पोरेशन आणि ३६० वन प्राइम यांनी विकलेल्या ‘डबल ए ‘ मानांकन असलेल्या रोख्यांमध्ये १ टक्क्यापेक्षा कमी गुंतवणूक करण्यात आली आहे.
बाजारातील २०२१ मधल्या तेजीदम्यान फंडाने चांगला नफा मिळवून एग्रीसिव्ह हायब्रीड फंड गटात आपला दबदबा कारं राखला होता. तथापि, मिड- आणि स्मॉल-कॅप समभागांच्या गुंतवणुकीमुळे ते बाजारातील घसरणी दरम्यान अतिअस्थिर बनले, ज्यामुळे सप्टेंबर २०२४ -मार्च २०२५ दरम्यान फंडाची कामगिरी खराब झाली. तरीही, फंडाच्या दीर्घकालीन कामगिरीचा इतिहास प्रभावी राहिला आहे. गेल्या दहा वर्षातील पाच वर्षांचे रोलिंग रिटर्न १६ टक्के तर तीन वर्षाचे रोलिंग रिटर्न १८ टक्के आहेत. ही आकडेवारी फंड गटाच्या सरासरीपेक्षा खूप अधिक आहे. आषाढात सर्वात जास्त पाउस पडतो. येत्या बुधवार पासून आषाढाला सुरवात होत आहे
कवी ना.धो.महानोरांच्या शब्दांत सांगायचं तर
आषाढाला पानकळा,
सृष्टी लावण्याचा मळा
दुःख भिरकावून येती,
शब्द माहेरपणाला,
नवा गांधार जिण्याला ,
कवितेतील या ओळी प्रमाणेच आपला पोर्टफोलीओ हिरव्या लावण्याने फुलविण्यासाठी गुंतवणूकदारांनी या फंडाचा आपल्या गुंतवणुकीत आवर्जून समावेश करण्याची ही शिफारस.
तुमची प्रतिक्रिया किवा प्रश्न विचारण्यासाठी खालिल फॉर्म भरा:
Financial decisions can be considered in the context of your goals, time horizon and individual circumstances rather than short-term market movements.
